Eénderde van ICT'ers kampt met spier- en gewrichtsaandoeningen

Wat is RSI en hoe kun je het voorkomen?

Onderzoeksbureaus Astri en VHP Ergonomie maakten onlangs bekend dat maar liefst éénderde van alle werknemers in de ICT-sector last heeft van de spier- en gewrichtsaandoening RSI. Meer dan één op de acht arbeidsongeschikten bij ICT-bedrijven (om precies te zijn: 13%) zit vanwege RSI in de WAO. Dat percentage is aanzienlijk hoger dan in andere sectoren. Bovendien is 43 procent van die arbeidsongeschikten jonger dan 35 jaar. Reden genoeg om RSI eens in het vizier te nemen: Wat is het? Wat zijn de symptomen? En hoe kun je het voorkomen?

RSI staat voor Repetitive Strain Injury en is een verzameling van klachten — een syndroom — waarbij pijn optreedt aan nek, schouders, armen, ellebogen, polsen, handen en/of vingers. RSI is het gevolg van een periode van overbelasting van lichaamsdelen. De klachten zijn van dien aard dat ze het normale functioneren in meer of mindere mate aantasten. Te denken valt aan: spierpijn, stijfheid, tintelingen, onhandigheid, coördinatieverlies, krachtsverlies en huidverkleuringen.

Twee soorten RSI
Er wordt onderscheid gemaakt tussen specifieke en aspecifieke RSI. Specifieke RSI is de vorm waarbij afwijkingen kunnen worden vastgesteld, bijvoorbeeld een verminderde zenuwgeleiding naar de hand ('carpale tunnel'-syndroom).
Aspecifieke RSI is de vorm waarbij met huidige onderzoeksmethoden geen oorzaak kan worden vastgesteld. Deze laatste vorm komt het meeste voor: in 75% van de gevallen. Zowel langdurig dezelfde houding aannemen als frequent dezelfde bewegingen uitvoeren, kan leiden tot RSI. Vooral pezen, spieren, peesscheden, zenuwen, gewrichtskapsels en slijmbeurzen zijn RSI-gevoelige lichaamsdelen.
Wanneer spieren die niet bedoeld zijn voor intensief gebruik, tóch overmatig worden geactiveerd, neemt de kans op klachten toe. Ook langdurig gespannen spieren zijn kanshebbers omdat de doorbloeding daardoor afneemt. De aanvoer van voedingsstoffen en de afvoer van afvalstoffen kan dan niet — of in onvoldoende mate — plaatsvinden. Ook het afklemmen van zenuwen door de spanning van spieren of een verkeerde houding van de gewrichten kunnen RSI-klachten veroorzaken.

Drie verkeerde houdingen
Een verkeerde werkhouding zorgt voor lichaamsbewegingen die RSI bevorderen. Hieronder volgt een uiteenzetting van de drie meest voorkomende RSI-bewegingen en hun symptomen:
• Pronatie: De onderarmen worden gedraaid zodat de handpalmen naar beneden wijzen. Doordat dit een beweging is die actief moet worden volgehouden, zorgt pronatie voor een forse belasting op de onderarmspieren die aan de beweging bijdragen. Continue spanning op spieren zal de bloedcirculatie nadelig beonvloeden. Onder één van de belangrijkste spieren die bijdragen aan pronatie, loopt één van de grotere zenuwen van de arm. Aanhoudende spieractiviteit kan leiden tot een continue druk op die zenuw, wat kan resulteren in geleidingsstoornissen. Symptomen zijn: spierpijn, spierstijfheid, tintelingen, coördinatiestoornissen van de hand, krachtsverlies en snel vermoeide spieren.
• Dorsaalflexie: In de pols vindt een strekking plaats zodat de handrug naar boven wijst en de vingers in staat zijn de toetsen 'aan te slaan'. De continue activiteit van de spieren die de pols in deze houding plaatsen, levert RSI-klachten op. Bovendien zal deze houding een drukverhoging opleveren in de carpale tunnel, een ruimte in de pols waardoor de aanvoerende bloedvaten en zenuwen van de hand lopen. De symptomen van dorsaalflexie zijn hetzelfde als bij pronatie.
• Ulnair Deviatie: De polsen staan in een naar de pink gerichte, zijwaarts gebogen stand om de handen in lijn te brengen met de toetsen. Ook hier levert de continue activiteit van de onderarmspieren die bij deze beweging betrokken worden RSI-klachten op. Symptomen zijn: spierpijn en -stijfheid en snelle vermoeidheid van de spieren.

SafeType bindt strijd aan tegen RSI

Er is een nieuw wapen in de strijd tegen RSI: de SafeType™, een revolutionair toetsenbord dat een juiste lichaamshouding combineert met bewust omgaan met werkzaamheden. Door de opvallende, verticale plaatsing van de toetsen wordt de gebruiker in een zo ergonomisch neutraal mogelijke zithouding geplaatst. Het toetsenbord is gesplitst en gekanteld ten opzichte van het traditionele keyboard. De gebruiker kan hierdoor maar op één manier gaan zitten. Het toetsenbord 'dwingt' de gebruiker tot discipline en wijst hem op die manier in de juiste richting ter vermindering en voorkoming van RSI-klachten. De SafeType™ werkt volgens het tienvingersysteem. Om de wat minder gebruikte functie- en speciale karaktertoetsen toch gemakkelijk te kunnen vinden, is het toetsenbord voorzien van twee spiegeltjes. Die geven direct zicht op deze toetsen.